Drodzy Czytelnicy,
Tak jak już wspominałam w poprzednim wpisie, lata 70. w Palermo były okresem tzw. „pax mafiosa” — pozornego spokoju i braku brutalnych walk. Pokój ten był jednak jedynie iluzoryczny, był ciszą przed burzą, ponieważ pod powierzchnią rosły w siłę „ciemne strony mocy”, które, jak się okazało, wpłynęły nie tylko na losy Palermo czy Sycylii, ale na historię całego kraju.
23 kwietnia 1981 roku w Palermo rozpętało się piekło. Tego dnia zamordowano Stefana Bontatego, przywódcę rodziny z Villagrazia, południowej dzielnicy Palermo. Następnie ofiarami padli bossowie i członkowie rodziny Inzerillo, a w kolejnych tygodniach w oku cyklonu znalazła się z kolei rodzina Badalamentich.
To nie była zwykła wojna klanów. Sędziowie „Maksiprocesu” w akcie oskarżenia przedstawiali ten konflikt jako „prawdziwą masakrę”. Nie były to jedynie zwykłe porachunki między rywalizującymi ze sobą cosche. Po kilku miesiącach trupy liczono już w dziesiątkach, a przyczyny i cele konfliktu wciąż nie były jasne.
Rok 1982 okazał się najbardziej krwawy. Łącznie, wliczając ofiary zamordowane metodą „lupara bianca” (ich ciał nigdy nie odnaleziono, mogły np. zostać rozpuszczone w kwasie), było ich co najmniej 215. W roku 1983 doszło do 113 zabójstw, nie licząc tych, których ciał nigdy nie odnaleziono.
Oprócz drastycznych metod jak „lupara bianca”, charakterystyczną dla tego brutalnego konfliktu była również praktyka „odwetów równoległych” (wł. vendetta trasversale). To mechanizm mafijnej zemsty, który uderza w niewinnych członków rodziny wroga, aby zmusić go do uległości lub ukarać za „zdradę”. Zamiast zabijać bezpośredniego przeciwnika, mafia morduje jego krewnych, co wywołuje psychiczny terror i niszczy wroga emocjonalnie. To zbrodnicze, bezwzględne działanie było złamaniem mafijnego kodeksu honoru, który zabraniał zabijania rodzin.
Jedną z ofiar tego typu zemsty był Tommaso Buscetta, którego zeznania, jako skruszonego, czyli „pentito”, odegrały kluczową rolę w przygotowaniu „Maksiprocesu” i doprowadziły do aresztowania oraz skazania niemal 400 mafiosów. Stracił on dwóch synów, zabitych metodą lupara bianca, zięcia, brata, bratanka i szwagra. Współpracę z wymiarem sprawiedliwości rozpoczął po próbie samobójczej.
W Palermo panował terror. Zwykli ludzie byli świadkami makabrycznych scen, takich jak widok obciętej głowy przemytnika Vito Riccobono, pozostawionej w samochodzie zaparkowanym w okolicach dworca.
Co najgorsze, celem „ciemnej strony mocy” nie była już jedynie czystka wśród rodzin. Stali się nim ważni i wpływowi przedstawiciele państwa. Ludzie tak zacni jak Pio La Torre, generał Carlo Alberto dalla Chiesa czy sędzia Rocco Chinnici.
Kim byli?
Pio La Torre był autorem ustawy, która w fundamentalny sposób zmieniła podejście do walki z przestępczością zorganizowaną we Włoszech. Po raz pierwszy członkostwo w mafii stało się przestępstwem, nawet jeśli dana osoba nie popełniła jeszcze żadnego innego czynu karnego. To pozwoliło na ściganie i skazywanie mafiosów za samą przynależność do organizacji (słynny artykuł 416 bis o wł. associazione di tipo mafioso). Państwo zyskało też prawo do konfiskaty majątku osób podejrzanych o przynależność do mafii. Ten przepis uderzył w mafię tam, gdzie była najsłabsza — w jej finanse i imperium gospodarcze.
Generał Carlo Alberto dalla Chiesa Po śmierci Pio La Torre to właśnie on, ryzykując i na koniec tracąc życie, sprawował funkcję prefekta. Generał wiedział, że mafia jest potężnym przeciwnikiem, dlatego oczekiwał od rządu specjalnych uprawnień i wsparcia, których nie otrzymał. Mimo to podjął bezkompromisową walkę. Został zamordowany po zaledwie 100 dniach pełnienia funkcji, 3 września 1982 roku.
Rocco Chinnici Rocco Chinnici był włoskim sędzią śledczym, który odegrał kluczową rolę w zrewolucjonizowaniu walki z mafią na Sycylii. Był pionierem, który zerwał z tradycyjnymi, nieskutecznymi metodami. To on zrozumiał, że do pokonania tak potężnej, zorganizowanej struktury potrzebna jest współpraca. To właśnie on powołał innowacyjny pool antymafijny (pool antimafia) — zespół sędziów (w tym przyszłych bohaterów: Giovanniego Falcone i Paolo Borsellino), którzy wspólnie prowadzili śledztwa, dzieląc się wiedzą i dowodami. Za swoją bezkompromisową postawę i skuteczność Rocco Chinnici stał się głównym celem mafii. Został zamordowany w zamachu bombowym 29 lipca 1983 roku przed swoim domem w Palermo.
Osobom zainteresowanym polecam film o nim na Netflixie.
Rocco Chinnici: Tak delikatnie całujesz mnie w czoło | Netflix
Kto był odpowiedzialny za tę falę przemocy?
Corleonesi i ich ekspansjonistyczne ambicje, na czele z niebezpiecznym i mającym w głębokim poważaniu „kodeks honoru” Totò Riiną. To pod jego panowaniem mafia stała się strukturą, która dowiodła, że jest w stanie uderzać w szczyty władzy i wypowiedziała wojnę rządowi.
Pisząc powyższy wpis ponownie posiłkowałam się książką „Historia mafii” autorstwa Marie-Anne Matard-Bonucci, którą gorąco Wam Drodzy Czytelnicy polecam. Zapewniam Was również, że możecie liczyć na dalsze wpisy ponieważ dla mnie ta historia wciąż trwa i nie daje o sobie zapomnieć. 🧐